Τα λόγια που δεν παίρνονται πίσω: τι να κάνεις πριν και μετά

Το είπες πριν προλάβεις να το σκεφτείς. Μια πρόταση στην κουζίνα, ένα «δεν σε αντέχω πια», ένα μήνυμα στο Viber που έφυγε με το πρώτο πάτημα. Και αμέσως ένιωσες ότι δεν γυρίζει πίσω.

Λένε ότι ο λόγος που ειπώθηκε είναι σαν το βέλος που εκτοξεύτηκε: δεν επιστρέφει. Κάπως έτσι νιώθουμε όταν έχουμε πει κάτι που πληγώνει. Δεν είναι όμως ολόκληρη η αλήθεια. Μια λέξη δεν σβήνεται, η ζημιά της όμως μπορεί συχνά να επιδιορθωθεί. Ο John Gottman, στις εργασίες του για τα ζευγάρια, δίνει ιδιαίτερη σημασία στις προσπάθειες επιδιόρθωσης μετά τη σύγκρουση.

Παρακάτω θα βρεις τι να κάνεις πριν μιλήσεις και τι να κάνεις αν το έχεις ήδη πει.

Πριν: τέσσερις τρόποι να μην φτάσει η λέξη στο στόμα

1. Κάνε παύση, ακόμη κι αν νιώθεις ότι δεν αντέχεις

Όταν θυμώνεις πολύ, η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα και το μυαλό δυσκολεύεται να ακούσει. Ο ψυχολόγος John Gottman, που μελέτησε επί δεκαετίες ζευγάρια, προτείνει, όταν η ένταση είναι μεγάλη, διάλειμμα τουλάχιστον είκοσι λεπτών, με συμφωνία να ξαναμιλήσετε. Δεν είναι ένας χρόνος που λειτουργεί το ίδιο για όλους· μπορεί να χρειαστεί περισσότερο για να νιώσεις έτοιμος να συνεχίσεις. Δεν είναι φυγή, είναι προετοιμασία. Και χρειάζεται να ηρεμήσεις πραγματικά, όχι να ξαναλές στο μυαλό σου τι θα του πεις.

Δοκίμασε: «Χρειάζομαι είκοσι λεπτά να ηρεμήσω. Θα επιστρέψω και θα το συνεχίσουμε.»

2. Μίλα για το συγκεκριμένο, όχι για «πάντα» και «ποτέ»

«Πάντα το ίδιο κάνεις.» «Ποτέ δεν με ακούς.» Οι γενικεύσεις πονούν περισσότερο, γιατί δεν αφορούν ένα περιστατικό αλλά τον χαρακτήρα του άλλου. Και προκαλούν άμυνα, όχι ακρόαση.

Δοκίμασε: «Αυτό που έγινε σήμερα με ενόχλησε και θα ήθελα να το συζητήσουμε.»

3. Στα μηνύματα, γράψε το και μην το στείλεις

Μια πρόταση που ειπώθηκε την ακούς μία φορά. Ένα μήνυμα στο Viber ή στο WhatsApp μπορεί να ξαναδιαβαστεί, να δειχτεί σε άλλους ή να αποθηκευτεί. Όταν θυμώνεις, γράψε ό,τι θέλεις σε ένα σημείωμα χωρίς να το στείλεις.

Δοκίμασε: Στείλε το μήνυμα μόνο αφού το ξαναδιαβάσεις την επόμενη μέρα. Συχνά θα το γράψεις αλλιώς.

4. Μην χρησιμοποιείς όσα ξέρεις για τον άλλον ως όπλο

Στον καυγά ξέρουμε ακριβώς πού πονά ο άλλος: ένα παλιό λάθος, μια ανασφάλεια, ένα μυστικό που μας εμπιστεύτηκε. Αυτά είναι τα λόγια που μένουν περισσότερο, γιατί χτυπούν εκεί όπου εκείνος έχει ανοιχτεί σε σένα. Αν νιώσεις ότι πας να τα πεις, αυτό είναι το σήμα να σταματήσεις.

Δοκίμασε: «Θυμώνω πολύ τώρα και δεν θέλω να πω κάτι που θα μετανιώσω.»

Μετά: τι κάνεις όταν το έχεις ήδη πει

Έγινε. Δεν χρειάζεται να τιμωρήσεις τον εαυτό σου για να αποδείξεις ότι κατάλαβες. Η ενοχή μόνη της δεν επιδιορθώνει τίποτα. Το κάνει η πράξη.

Περίμενε να ηρεμήσεις

Μια συγγνώμη μέσα στον θυμό ακούγεται σαν συνέχεια του καυγά. Πρώτα η παύση, μετά η κουβέντα.

Πες ακριβώς τι είπες

Το «συγγνώμη αν σε πείραξα» ρίχνει την ευθύνη στον άλλον. Το «λυπάμαι για αυτό που είπα» δείχνει ότι κατάλαβες τι έγινε και το αναλαμβάνεις.

Μην βάλεις «αλλά»

«Λυπάμαι, αλλά κι εσύ...» ακυρώνει τη συγγνώμη πριν ολοκληρωθεί. Τα δικά σου παράπονα έχουν θέση, όχι όμως στην ίδια πρόταση.

Δώσε χώρο

Ο άλλος μπορεί να μη σε συγχωρήσει αμέσως ή να μη θέλει να συνεχίσει τη σχέση. Δεν χρειάζεται να πιέσεις. Σεβάσου τον χώρο και την απόφασή του.

Δείξε το με πράξεις

Την επόμενη φορά που θα νιώσεις τον θυμό να ανεβαίνει, κάνε την παύση. Αυτό πείθει περισσότερο από κάθε συγγνώμη.

Δοκίμασε: «Λυπάμαι για αυτό που είπα. Ήταν άδικο. Μπορούμε να μιλήσουμε όποτε μπορείς;»

Κι όταν τα λόγια τα είπε ο άλλος;

Ούτε εδώ οφείλεις να κάνεις πως δεν έγινε τίποτα. Μπορείς να πεις ότι σε πλήγωσε και να ζητήσεις να το ξανασκεφτεί. Η επιδιόρθωση όμως χρειάζεται δύο ανθρώπους.

Δοκίμασε: «Αυτό που είπες με πλήγωσε. Χρειάζομαι να το ξανασκεφτείς πριν συνεχίσουμε.»

Πρόσεξε: Αν οι προσβολές επαναλαμβάνονται και ο άλλος δεν αναλαμβάνει ευθύνη, δεν είναι θέμα συγγνώμης, είναι θέμα ορίου. Δεν οφείλεις να συγχωρήσεις ή να συνεχίσεις μια σχέση που σε βλάπτει. Τότε αξίζει να ζητήσεις στήριξη, από έναν άνθρωπο που εμπιστεύεσαι ή από έναν ειδικό.

Τα λόγια δεν σβήνονται. Μπορούν όμως να ακολουθηθούν από κάτι καλύτερο.

Ένα βέλος δεν γυρίζει πίσω. Μια σχέση μπορεί να ξαναβρεί τον δρόμο της, όταν υπάρχει ασφάλεια και διάθεση για αλλαγή και από τους δύο.